สัญลักษณ์วาล์วควบคุมทิศทางบอกอะไรเราบ้าง [ฉบับพื้นฐาน]
สารบัญ
- สัญลักษณ์วาล์วควบคุมทิศทางบอกอะไรเราบ้าง [ฉบับพื้นฐาน]
- สัญลักษณ์วาล์วควบคุมทิศทาง มักพบได้ที่ไหน ?
- วาล์วควบคุมทิศทาง ประกอบด้วยอะไรบ้าง
- สัญลักษณ์วาล์วควบคุมทิศทาง แต่ละส่วน
- ตัวอย่าง สัญลักษณ์ที่ใช้ในการควบคุมการทำงานของ spool
- วิธีการดูจำนวนพอร์ตและตำแหน่งของสัญลักษณ์วาล์วควบคุมทิศทาง
- ความหมายของตัวเลขและตัวอักษรย่อของวาล์วควบคุมทิศทาง
- ตัวอย่างการทำงานของวาล์วควบคุมทิศทางในรูปแบบของสัญลักษณ์
จากบทความที่แล้วเพื่อน ๆ น่าจะพอจะนึกภาพของอุปกรณ์ วาล์วควบคุมทิศทาง (Directional control valve) กันออกแล้วใช่ไหมครับ ในบทความนี้เราจะมาพูดถึง สัญลักษณ์วาล์วควบคุมทิศทาง ครับว่ามีรูปแบบไหนบ้าง แล้วแต่ละแบบหมายถึงอะไร ไปหาคำตอบพร้อมๆ กันครับ
สัญลักษณ์วาล์วควบคุมทิศทาง มักพบได้ที่ไหน ?
สัญลักษณ์ของวาล์วควบคุมทิศทางมักพบได้ บริเวณด้านข้างของผลิตภัณฑ์, คู่มือการใช้งาน , คู่มือการบำรุงรักษา และบน drawing ของนักออกแบบเครื่องจักร
วาล์วควบคุมทิศทาง ประกอบด้วยอะไรบ้าง
วาล์วควบคุมทิศทางมีส่วนประกอบใหญ่ ๆ อยู่ด้วยกัน 3 ส่วนดังรูป ส่วนควบคุม Spool ฝั่ง A,B และส่วนกำหนดทิศทางการไหลของลม
สัญลักษณ์วาล์วควบคุมทิศทาง แต่ละส่วน
จากภาพตัวอย่างด้านบนของวาล์วควบคุมทิศทาง แบบ 2/2 ปกติปิด (Directional control valve 2/2 Normally Closed) สามารถแปลงเป็นสัญลักษณ์ได้ดังรูป เรามาดูแยกทีละส่วนกันครับ ตั้งแต่ส่วนควบคุมส่วนควบคุม Spool ฝั่ง A,B และส่วนกำหนดทิศทางการไหลของลม
ตัวอย่าง สัญลักษณ์ที่ใช้ในการควบคุมการทำงานของ spool
วิธีการควบคุมการทำงานของ spool ทั้งฝั่ง A และ B มีอุปกรณ์ให้เลือกใช้งานมากมาย ไม่ว่าจะเป็น ควบคุมด้วยมือหรือเท้า,ควบคุมด้วยไฟฟ้า,ควบคุมด้วยกลไกและอื่น ๆ อีกมากมาย ในบทความนี้เรามาดูตัวอย่างสัญลักษณ์ที่มักพบเห็นได้บนวาล์วควบคุมทิศทางกันครับ
| สัญลักษณ์ | ลักษณะการทำงาน |
|---|---|
 | ควบคุมด้วยมือ (manual control) เช่น สวิตซ์แบบกด (push switch) |
 | ควบคุมด้วยเท้า (manual control) เช่น สวิตซ์เหยียบ (foot pedal) |
 | ควบคุมด้วยกลไก (mechanical control) เช่น สปริง (spring) |
 | ควบคุมด้วยลมอัด (pneumatic control) เช่น pilot pressure |
 | ควบคุมด้วยไฟฟ้า(electrical control) เช่น โซลินอยด์ (solenoid) |
วิธีการดูจำนวนพอร์ตและตำแหน่งของสัญลักษณ์วาล์วควบคุมทิศทาง
ก่อนเราจะไปดูความหมายและสัญลักษณ์วาล์วควบคุมทิศทาง เราไปทำความเข้าใจสัญลักษณ์วาล์วควบคุมทิศทางเบื้องต้นกันก่อนครับว่ามีอะไรบ้าง
การอ่าน สัญลักษณ์วาล์วควบคุมทิศทาง
ก่อนจะไปดู ตัวอย่างความหมายและสัญลักษณ์ของวาล์วควบคุมทิศทาง เรามาดูวิธีการอ่านจำนวนพอร์ต และจำนวนตำแหน่งของ spool ที่สามารถเคลื่อนที่ได้ รวมไปถึงรายละเอียดในของส่วนที่ใช้กำหนดทิศทางของลมอัดกันครับว่า สัญลักษณ์ ↑ และ T หมายถึงอะไร
| สัญลักษณ์ | คำอธิบาย |
|---|---|
 | การอ่านจำนวน พอร์ต ให้พิจารณาจำนวนจุดที่เกิดจากเส้นตัดกันภายในกรอบ สี่เหลี่ยม 1 รูป จากตัวอย่างจะเห็นว่ามี 2 จุด ดังนั้นวาล์วตัวนี้จึงมี 2 พอร์ต |
 | การอ่านจำนวน ตำแหน่ง □ กรอบสี่เหลี่ยม แทนความหมายของตำแหน่งวาล์ว จากตัวอย่างจะเห็นว่า มีสี่เหลี่ยม 2 รูป (สีเขียวและสีม่วง) นั่นก็คือ วาล์วตัวนี้สามารถควบคุมตำแหน่งของ Spool ให้เคลื่อนที่ได้ 2 ตำแหน่ง ดังนั้นวาล์วตัวนี้จึงมี 2 ตำแหน่ง |
 | สัญลักษณ์รูปแบบการไหลของลม ↑ ลูกศร ทำหน้าที่เป็นตัวกำหนดทิศทางการไหลของลมอัด เมื่อ spool เคลื่อนที่ไปแต่ละตำแหน่ง Т สัญลักษณ์คล้ายตัว T ทำหน้าที่เป็นตัวปิดกั้นการไหลของลม (รูตัน) |
ตัวอย่างความหมายและ สัญลักษณ์วาล์วควบคุมทิศทาง
เพื่อนๆ หลายคนอาจจะเคยได้ยิน วาล์วควบคุมทิศทาง แบบ 2/2 ,3/2 ,5/2 , 5/3 และอื่นๆ เพื่อนๆ ทราบหรือไม่ว่าตัวเลขที่ตามหลังมานั้นหมายถึงอะไร หรือในบางครั้งอาจจะเคยเห็นสัญลักษณ์ของวาล์วควบคุมทิศทางกันมาบ้าง แต่ไม่ทราบความหมายของมันใช่ไหม เรามาหาคำตอบไปพร้อม ๆ กันครับ
| ลำดับ | สัญลักษณ์ | ชื่อเรียก | ความหมาย |
|---|---|---|---|
| 1 |  | วาล์วควบคุมทิศทาง 2/2 | หมายเลข 2 : 2 พอร์ต หมายเลข 2 : 2 ตำแหน่ง |
| 2 |  | วาล์วควบคุมทิศทาง 3/2 | หมายเลข 3 : 3 พอร์ต หมายเลข 2 : 2 ตำแหน่ง |
| 3 |  | วาล์วควบคุมทิศทาง 4/2 | หมายเลข 4 : 4 พอร์ต หมายเลข 2 : 2 ตำแหน่ง |
| 4 |  | วาล์วควบคุมทิศทาง 5/2 | หมายเลข 5 : 5 พอร์ต หมายเลข 2 : 2 ตำแหน่ง |
| 5 |  | วาล์วควบคุมทิศทาง 5/3 | หมายเลข 5 : 5 พอร์ต หมายเลข 3 : 3 ตำแหน่ง |
ความหมายของตัวเลขและตัวอักษรย่อของวาล์วควบคุมทิศทาง
ตัวอักษรและหมายเลขของวาล์วควบคุมทิศทาง ที่ใช้ในระบบนิวเมติกส์นั้น ขึ้นอยู่กับผู้ผลิตเป็นผู้กำหนด เพื่อน ๆ สามารถศึกษาเพิ่มเติมได้จากแคตตาล็อกของทางผู้ผลิตนั้นๆ ในบทความนี้เรามาดูสัญลักษณ์ที่นิยมใช้ บอกความหมายของวาล์วควบคุมทิศทางกันครับ
หมายเลขและตัวอักษรที่นิยมใช้ในวาล์วควบคุมทิศทาง
| ความหมายของสัญลักษณ์ | สัญลักษณ์ ตัวเลข | สัญลักษณ์ ตัวอักษร |
|---|---|---|
| output port ที่ 1 (รูต่อลมอัดเพื่อไปใช้งาน) | 2 | A |
| output port ที่ 2 (รูต่อลมอัดเพื่อไปใช้งาน) | 4 | B |
| หัวจ่ายลม (Pressure power) | 1 | P |
| Exhaust port ที่ 1 (รูระบายลม) | 3 | Ea |
| Exhaust port ที่ 2 (รูระบายลม) | 5 | Eb |
ตัวอย่างการทำงานของวาล์วควบคุมทิศทางในรูปแบบของสัญลักษณ์
เรามาดูตัวอย่างการทำงานของวาล์วควบคุมทิศทาง แบบ 2/2 รูปแบบปกติ-ปิดกันครับ
| รูปจำลองสถานะของวาล์วควบคุมตำแหน่ง | สัญลักษณ์ | คำอธิบาย |
|---|---|---|
 |  | รูปที่ 1 ตำแหน่งของ Spool เมื่ออยู่กับที่ตำแหน่งปกติ-ปิด (ลมไม่สามารถไหลออกได้) |
 |  | รูปที่ 2 เมื่อทำการกด สวิตซ์ จะเห็นว่า Spool ถูกดันทำให้ตำแหน่งเปลี่ยนไป เป็น ตำแหน่งเปิด ทำให้ลมสามารถส่งไปยังอุปกรณ์ต่าง ๆ ในระบบได้ |
 | | รูปที่ 3 เมื่อทำการปล่อยสวิตซ์ จะเห็นว่า Spool ถูกดันกลับมาที่ตำแหน่งเดิมด้วยแรงของสปริง ซึ่งทำให้ลมไม่สามารถไหลผ่าน ไปยังอุปกรณ์ต่าง ๆ ในระบบ |
จบไปแล้วนะครับ สำหรับบทความสัญลักษณ์ของวาล์วควบคุมทิศทาง หวังว่าเพื่อน ๆ จะทราบถึงวิธีการทำงานของวาล์วควบคุมทิศทางชนิดต่าง ๆ ในรูปแบบของสัญลักษณ์ไม่มากก็น้อยแล้วพบกันใหม่กับบทความที่น่าสนใจในสัปดาห์ถัดไป สวัสดีครับ
